Odroczenie kary pozbawienia wolności

Co to jest odroczenie wykonania kary ?

Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności jest szczególną instytucją postępowania wykonawczego stanowiącą wyjątek od zasady bezzwłocznego wykonania kary. Instytucja ta umożliwia czasowe przesunięcie momentu rozpoczęcia odbywania kary orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu.

Kiedy możliwe jest odroczenie wykonania kary ?

Przesłanki obligatoryjne i fakultatywne zostały uregulowane w art. 150 i art. 151 kodeksu karnego wykonawczego. Zgodnie z art. 150 § 1 k.k.w. wykonanie kary pozbawienia wolności w wypadku choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby uniemożliwiającej wykonywanie tej kary sąd odracza do czasu ustania przeszkody. Za ciężką chorobę uznaje się taki stan skazanego, w którym umieszczenie go w zakładzie karnym może zagrażać życiu lub spowodować dla jego zdrowia poważne niebezpieczeństwo (§ 2).

Oznacza to, że w przypadku choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby sąd ma obowiązek odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności. Okoliczności te każdorazowo muszą być wykazane odpowiednimi dokumentami. 

Fakultatywna przesłanka odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności została uregulowana w art. 151 k.k.w., zgodnie z którym sąd może odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności na okres do roku, jeżeli natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki. W stosunku do skazanej kobiety ciężarnej oraz osoby skazanej samotnie sprawującej opiekę nad dzieckiem sąd może odroczyć wykonanie kary na okres do 3 lat po urodzeniu dziecka. Nadto, sąd może odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności w wymiarze do roku, jeżeli liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekracza w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów (§ 2). Powyższe przesłanki nie obligują sądu do odroczenia wykonania kary, a jedynie dają taką możliwość.

Do „zbyt ciężkich skutków” można zaliczyć np.:

• konieczność dokończenia pilnych prac polowych;
• opiekę nad chorym członkiem rodziny, kiedy opieki tej nie mogą realizować inni członkowie rodziny;
• wykonanie zobowiązań finansowych;
• konieczność zabezpieczenia finansowego rodziny (przy czym chodzi o sytuację, w której osoba skazana jest jedynym żywicielem rodziny, a inni członkowie nie mają możliwości zarobkowania np. ze względu na stan zdrowia. Brak możliwości zarobkowania na skutek konieczności odbycia kary pozbawienia wolności nie stanowi skutku zbyt ciężkiego w znaczeniu art. 151 § 1 KK, ponieważ jest to naturalna konsekwencja orzeczonej kary).

Należy przy tym pamiętać, że odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności ma charakter celowy, co oznacza, że odroczenie to każdorazowo zostaje poprzedzone ustaleniem, iż obecność skazanego na wolności jest niezbędna dla realizacji deklarowanego celu odroczenia. Nie zawsze wskazane wyżej okoliczności będą stanowiły przesłankę odroczenia wykonania kary. Każdy przypadek podlega indywidualnej ocenie.

Na jaki czas sąd odracza karę pozbawienia wolności ?

W przypadku obligatoryjnego odroczenia, czyli choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby, jest to czas do ustania przyczyny uniemożliwiającej wykonanie kary. Natomiast w przypadku fakultatywnego odroczenia wykonania kary jest to czas do roku, a w przypadku skazanej kobiety ciężarnej oraz osoby skazanej samotnie sprawującej opiekę nad dzieckiem do 3 lat.

Warto również pamiętać, że odroczenie wykonania kary daje możliwość późniejszego jej zawieszenia. Podstawową przesłanką do zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, jest jednak korzystanie przez skazanego z odroczenia wykonania tej kary przez okres co najmniej roku, przy czym odroczenie to musi trwać nieprzerwanie przez ten czas. Okres takiego odroczenia biegnie od dnia wydania pierwszego postanowienia w tym przedmiocie i obejmuje okres od daty wydania postanowienia o odroczeniu do wskazanego w tym orzeczeniu dnia końcowego takiego odroczenia, a także – w wypadku kilkukrotnego odroczenia wykonania kary – okresy pomiędzy dniem zakończenia wcześniej udzielonego odroczenia a datą wydania kolejnego postanowienia o odroczeniu, jeżeli tylko wniosek o kolejne odroczenie został złożony jeszcze przed zakończeniem wcześniej orzeczonego odroczenia (postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 2 października 2019 r., sygn. akt III KK 218/18).

Jakie kroki należy podjąć i kiedy, by ubiegać się o odroczenie wykonania kary?

Wniosek o odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności najlepiej złożyć zaraz po uprawomocnieniu się wyroku skazującego. W tym celu, dobrze skontaktować się z doświadczonym adwokatem, który pomoże przejść przez cały proces.

Do wniosku warto przygotować jak najwięcej dokumentów uzasadniających odroczenie wykonania kary. Przykładowo może być to dokumentacja medyczna, zaświadczenia lekarskie, zaświadczenia dotyczące konieczności osobistego dokończenia prac, zaświadczenie dotyczące sytuacji rodzinnej.  

Wniosek o odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności podlega stałej opłacie sądowej w wysokości 80 zł.